Latincesi

Dactylium dendroides Bulliard (Friess)

Hastalık Tanımı

Dactylium dendroides Bulliard (Friess), toprak patojeni bir fungustur. Anamorf dö­nemi Cladobotrium dendroides olarak isimlendirilir. Etmenin Verticillium''dak'me benzeyen konidioforlannda saydam. 2 veya 4 hücreli konidiosporlar oluşur. Çok sayıda oluşan bu konidiosporlar hava akımları ve sulama esnasındaki sıçmvan su damlaları vasıtasıyla çevreye yayılır. İnsan, böcek ve sineklerle taşınabildiği gi^ havalandırma esnasında da işletmeye girebilir. Eski örtü toprağı veya kompost tekrar örtü toprağı olarak kullanılıyorsa ve yeterince dezenfekte edilmiyorsa bulaşmaya sebep olur. Ayrıca işletme içinde görüldüğünde, yeterli tedbir alınmazsa kısa sürede her tarafa yayılır. Örtü toprağının fazla ıslak ve üretim odasının fazla nemli olması hastalığı teşvik eder.

Yaşayış

Hastalık etmeni çoğunlukla bulaşık örtü toprağı ile üretim yerlerine taşınır. İlk belirtiler örtü toprağı üzerinde dağınık küçük yamalar halinde görülür. Sonra hızla yayı larak tüm mantarları kaplar. Etki lenen mantarlar tamamen kabarık bir miselyum tabakasıyla kaplanır. Bu küf tabakası başlangıçta grimsi olup, zamanla pembemsi bir hale dönüşebilir. Enfeksiyonlu mantarlar kesilip açıldığında, çürük bir etten ibaret olduğu görülür. Genç tomurcuklar (düğmeler) ise şekilsiz ve yumuşak bir dokuya indirgenir. Fungusun toprak yüzeyindeki görünüşü beyaz, yünsü ve örümcek ağı dokusundadır. Örtü toprağının bulaşık olduğu durumlarda önemli verim kayıpları yaşanabilir. Mantar üretiminin yapıldığı her yerde görülebilir.

Kültürel Önlemler

- Usulüne uygun pastörize edilmiş (60°C'de 5-6 saat) örtü toprağı kullanılmalıdır. - Üretim yerlerine giren ve çıkan hava uygun spor filtreleri ile filtre edilmelidir. - Kapı girişlerine %2'lik formaldehit solüsyonu ile ıslatılmış sentetik köpük hasır, sünger veya çuvallar konulmalıdır. - Çalışma koridorları ve odalar her gün temizlenmeli, %2'lik formaldehit ile düzenli olarak dezenfekte edilmelidir. - Üretim alanları fare, sinek ve kırmızı örümcek gibi zararlılara karşı korun­malıdır. - Misel ekimi ve ürünleri toplamada kullanılan makine ve diğer aletler bir odadan diğerine geçişte %2'lik formaldehit ile dezenfekte edilmelidir. - Üretim alanlarındaki bakım ve hasat işlerinde çalışanların elleri ve giysilerinin temiz olmasına özen gösterilmelidir. - Üretim yerlerine yeni bulaşmaları önlemek için ahşap aksamlar Sodyum-penlaklorofenolate ile muamele edilmelidir. - Üretim devreleri arasında yataklar temizlenmelidir. - Her sulamadan sonra mantar yüzeylerinin ıslak kalmaması için düzenli havalandırma yapılmalıdır. - Oda sıcaklığı üretim döneminde 18°C'nin üzerine çıkmamalıdır. - Üretim dönemi boyunca ve sonunda kompost, toprak, artık mantar parçaları gibi kalıntılar torbalara konularak işletmeden uzaklaştırılmalıdır. - Yetiştirme dönemi sonunda üretim odaları, içindekilerle birlikte 12 saat süre ile 70°C sıcaklığa tabi tutulmalıdır.

Kimyasal Mücadele

Yüzey ilaçlaması: Örtü toprağının serilmesinden hemen sonra koruyucu olarak veya ilk mantar taslakları görülür görülmez veya hastalığın ilk belirtileri görülür görülmez yapılmalıdır. Önerilen bitki koruma ürünleri metrekareye 1 litre ilaçlı su gelecek şekilde püskürtülür. Özellikle hastalık çıktıktan sonra yapılacak ilaçlamalarda ilaçlama ile hasat arasındaki süreye kesinlikle uyulmalıdır. Yığın ilaçlaması: Üretimde kullanılacak örtü toprağı, önceden formaldehitle dezenfekte edilmiş beton bir zemin üzerine yığılır. Bir ton toprağa 15 litre ilaçlı su gelecek şekilde yığın üzerine püskürtülür ve yığın en az 3 kez aktarılarak ilacın toprağa homojen olarak karışması sağlanır. İlaçlanan bu toprak hemen kullanılmayacaksa ağzı kapalı torbalarda muhafaza edilmelidir.

İlaçlama Zamanı

Yığın ilaçlaması: Örtü toprağı, örtme işleminden önce, toprak kaynaklı bulaşmalara karşı koruyucu olarak ilaçlanır. Yüzey ilaçlaması: Örtü toprağının serilmesinden hemen sonra veya ilk mantar taslakları çıktığında koruyucu olarak ya da hastalık belirtisi görülür görülmez ilaçlanır.