Latincesi

Hastalık Tanımı

Şeker pancarı nematodunun dişisi armut veya limon şeklindedir. Dişisinin ortalama boyu 1,5 mm kadardır. Erkeği iplik formundadır. Dişiler konukçu bitkilerin köklerini emerek yaşarlar, fakat Kök-ur nematodları gibi köklerde urlar meydana getirmezler. Dişiler kılcal kökler üzerinde boyun noktasına kadar başı bitki hücresi içinde, vücut kısmı ise köke asılı vaziyette bulunurlar, öldüklerinde vücudunun dış tabakası kalınlaşarak yumurtaları muhafaza eden koyu kahverengi kist halini alır. Toprağa geçen kistler içerisinde ortalama 350 kadar yumurta bulunur ( Kist yumurta torbası halindedir). Kistler toprakta uzun süre kalabilirler (6-10 yıl kadar) ve uygun şartlar altında yumurtadan çıkan 2. dönem larvalar konukçusu olduğu bitkilerin köklerine geçerek zararlarını yaparlar. Bu devre nematodun en aktif dönemidir. Larvalar kök ucunun biraz gerisinden kökü delerek içeri girerler. Konukçu kökünde beslenerek ergin hale gelirler. Erginleşen erkekler ve dişiler başlan kök içinde olarak beslenmelerine devam ederler bir müddet sonra erkekler toprağa geçerler. Çiftleşen dişilerde yumurtalar gelişerek renk koyulaşır ve vücudu yumurta ile dolan dişi ölerek yumurtaları muhafaza eden dayanıklı kist safhası olarak, diğer nesilleri vermek üzere toprağa intikal eder. Nematod, konukçu bitkinin cinsine ve sıcaklığa göre 4-8 haftada yumurtadan ergin hale geçer. Uygun şartlarda yılda 4 nesil verebilirler.

Yaşayış

Şeker pancar kist nematodu ile bulaşık topraklarda yetişen bitkilerde genellikle bir bodurlaşma görülür, bitkinin gelişmesi zayıflar, yapraklar küçük kalır ve günün sıcak saatlerinde kökler vasıtasıyla normal su alım düzeni bozulduğundan solgun bir durum arz ederler. Bitki köklerinde Nematodun kılcal köklerde yaptığı zarar nedeniyle tipik dallanma ve çalılaşmalar oluşur. Şeker pancarı ve diğer yumrulu bitkilerde meydana gelen bu dallanmaya ""sakallanma"" adı verilir. İnce kökler üzerinde beslenmeye devam eden dişi nematodlar, bir süre sonra kökleri tahrip ederler. Topraktaki nematod yoğunluğu fazla ise kumsal topraklarda bitkinin tamamen ölmesine neden olurlar. Köklerde tahribatını yaparak olgunlaşan dişiler, ölü kökler üzerinde kist (cyst) haline geçerler. Belçika'da yapılan bir araştırmada 75 g. toprak içindeki her bir canlı kistin, hektarda 40 kg şeker ve 250 kg pancar kök ağırlığı kaybına neden olduğu belirtilmektedir. Aynı çalışmaya göre şeker pancarı tarlalarında % 50'ye kadar mahsûl kaybı meydana geldiği bildirilmektedir. Ülkemizde şeker pancarı kist nematodu ile bulaşık olan Şeytan Deresi vadisinde ( Kırklareli), Kök-ur nematodu kesafetinin de fazla oluşu bu zararı daha da arttırmaktadır.

Kültürel Önlemler

Pancar ekim sahalarında veya bu nematodun konukçusu olan diğer ürünlerde şekerpancarı kist nematodu bulaşması tespit edilirse, buralara 8-10 yıl süreyle bitki münavebeleri uygulanmalıdır. Münavebe devamınca bu nematoda dayanıklı olan buğday, arpa, mısır, sorgum ve yonca gibi bitkiler yetiştirilmelidir. Aynı tarlaya üst üste pancar ekimi yapılmadığından, münabeye sokulan hububat hasadından sonra yaz aylarında toprak bir kaç defa derince istenmelidir. Su taşkınlarına mani olunmalıdır.

Kimyasal Mücadele

Fümigant etkili bir ilaçla boş saha ilaçlaması yapılabilir (Nematodlara karşı boş saha ilaçlamaları).

İlaçlama Zamanı