Latincesi

Barley Yetlow Dwarf Luteovirus (BYDV)

Hastalık Tanımı

Buğday sarı cücelik virüsü olarak da bilinir. Erken enfeksiyonda kayıplar büyük olur. Partikülleri, izometrik yapıda ve 25-30 nm çapında olup, yuvarlaktır. Tek sarmal RNA içerir. Partiküllerin nükleik asit oranı %28, protein oranı ise %72'dir. Bitki özsuyunda stabildir. Virüs, mekanik olarak, bitkilerin birbiri ile temasıyla, tohumla ve polenle taşınmaz. Pek çok yaprak biti, virüsü persistent olarak taşır. Bu vektörler virüsü bir kez vücuduna aldığında, hayatı boyunca virüsü bünyesinde bulundurur ve yayılmasını sağlar. Virüsün beş farklı ırkı vardır ve bunlar da vektörlerine göre iki alt gruba ayrılmıştır. 1. alt grup: BYDV-MAV ırkı genellikle Macrosiphum (Siiobion) avenae (F.) ile, nadiren de Rhopalosiphum padi (L.), Rhopalosiphum maidis (Fitch)ve Schizaphis graminum (Rondani) ile taşınır. BYDV-PAV ırkı genellikle R.padi ve Macrosiphum avenae ile, nadiren de R.maidis ve Schizaphis graminum ile taşınır. BYDV-SGV ırkı S.graminum ile nadiren de M.avenae, R.padi ve R.maidis ile taşınır. II. alt grup: BYDV-RMV ırkı düzenli bir şekilde R.maidis ile ancak nadiren de R. padi, M. avenae and S. graminum ile taşınır. BYDV-RPV ırkı R.padi ile nadiren de S.graminum, R.maidis ve M.avenae ile taşınır.

Yaşayış

Bu virüsün oluşturduğu belirtiler, konukçu bitkinin genotipi, yaşı ve fenolojik durumu kadar, virüsün ırkı ve çevresel koşullara göre değişebilir. Tarladaki belirtileri kolaylıkla besin veya su noksanlığı ile karıştırılabilir. Belirtiler mevsimden mevsime değişir veya enfeksiyondan hemen sonra kaybolur. Fakat pek çok konukçudaki en yaygın belirtisi, boğum aralarının kısalmasına bağlı olan cüceleşmedir. Cüceleşme, baş oluşturamayacak kadar şiddetli olabilir veya bulaşık olmayan bitkilerden çok dikkatli bakılmadıkça ayrılamayacak kadar hafif olabilir. Bulaşık bitkilerdeki en dikkat çekici belirti, daha çok yaşlı yapraklarda görülen yeşil rengin kaybolmasıdır. Renksizleşme, enfeksiyondan 1-3 hafta sonra başlar. Diğer belirtileri arasında yaprakların sertleşmesi, yukarı doğru kıvrılması, testere dişli yapraklar, başaklanma ve çiçeklenmede azalma, kısırlık, daneierin dolmaması, az ve küçük dane oluşumu ve dolayısıyla ürün kayıpları yer almaktadır. Hastalıktan dolayı ürün kaybı, %5-20'dir. Kayıplar ekilen çeşide, ekim zamanına ve bulaşık bitkilerin sayısına bağlı olarak değişmektedir. Çeşitli konukçulardaki belirtileri aşağıdaki gibidir: Yulafta: Yapraklarda kırmızımsı mor renk değişimi, bazen tüm bitkinin sararması ve sertleşmesi, tohum başının yanması en yaygın görülen belirtiler arasındadır. Özellikle erken sonbaharda yem için ekilen yulaflarda daha yaygındır. Buğday ve çavdarda: Yapraklar sararır ve yaprak ucu kütleşir. Bulaşık alanlarda buğday dikleşir, sararır ve olgunlaşma sırasında renksizleşir. Arpada: Yaprak uçlarında ve kenarlarında hızla tüm yaprağa ilerleyen açık sarı renk değişimi görülür. Bu sararma N eksikliği belirtileri ile kanştınlabilir. Ancak N eksikliği bitkide daha homojen dağılırken, virüsle bulaşık bitkilerde dağınıktır. Çeltikte: Yapraklarında sarı- turuncu renk değişikliğine neden olur. BYDV belirti göstermeksizin de bitkilerde bulunabilir. Çim (Lolium perenne, L. Multiflorum) ve çavdar (Secale cereale) ve mısır (Zea mays) bitkisi buna örnektir. Virüs, Ülkemizde konukçularının yetiştirildiği alanlarda, yaprak biti popülas-yonuna bağlı olarak görülmektedir.

Kültürel Önlemler

— Tolerant veya dayanıklı çeşit kullanılmalıdır. — Kış ve ilkbahar ekimlerini, yaprak biti popülasyonlarının yoğun olduğu dö­nemlere denk getirmemeye dikkat edilmelidir. Bunun için sonbahar ekimi mümkün olduğunca geç, ilkbahar ekimi mümkün olduğunca erken yapılmalıdır. — Vektörlere karşı ilgili Teknik Talimatta belirtilen mücadele metotları kullanılmalıdır.

Kimyasal Mücadele

Ülkemizde bu hastalığa karşı kimyasal mücadele önerilmemektedir.

İlaçlama Zamanı

Ülkemizde bu hastalığa karşı kimyasal mücadele önerilmemektedir.