Latincesi

Hastalık Tanımı

Vücut 150-200 mm., kuyruk 190-215 mm., arka ayak 35-40 mm. uzunluktadır. Sırt ve karın renkleri birbirinden belirli bir şekilde ayrılmaktadır. Tüyleri sırtta; dip tarafı esmer gri, üst tarafı kahverengimsi kızıl, karında kirli beyaz veya limonumsu renktedir. Limon sıçanı. Rattus cinsindeki diğer sıçanlardan karın renkleri ile kolayca ayrıt edilir. Vücut ağırlığı 125-180 gr. dir. Limon sıçanları normal beslenmelerini karanlık bastıktan şafak sökünceye kadar yaparlar. Aç oldukları zaman, kısa aralıklarla gündüzleri de beslenirler. Yılda 5-6 defa doğurur ve her doğumda 6-13 yavru meydana getirirler. Gebelik süreleri 22 gündür. 2-3 aylık yavrular çiftleşebilir ve doğum yapabilirler. Ortalama 3-4 yıl yasarlar. Yiyecek bulabilmek için bahçelerde, ağaçlarda ve binalarda dolaşırlar. Bahçe ve depolardaki meyveler, besin artıkları ve salyangozlar başlıca besin kaynaklarıdır. Esas yuvalan bina ve bahçe duvarlarının diplerinde defne, zakkum, böğürtlen ve bahçelerin etrafını çeviren çitler altındaki toprakta bulunur. Yaz aylarında serinlemek için narenciye, nar ve asmalarda yazlık yuva yaparlar. Bunlar ağaçların yüksek yerlerinde, dalların çatal teşkil ettiği kısımlarda bulunur.

Yaşayış

Meyve ağaçlarında gövde ve dalların kabuklarını soyarlar. Bu, kemirmeler halinde olduğu gibi, bütün bir dalı çepçevre kapladığı da olur. Bu tip dallar zamanla kurur. Dal ve gövde kemirilmesi genel olarak ağaçlarda meyvenin bulunmadığı Mayıs-Eylül dönemine rastlar. Limon sıçanları; gerek yere düşmüş ve gerekse ağaçlardaki hatta yatak olarak isimlendirilen depolarda saklanan limon, portakal, mandarin, turunç ve narların kabuklarını kemirir, başının rahatça girebileceği genişlikte bir delik açar ve oradan meyvelerin sulu kısımlarını tamamen yer. Bu hayvanlar limon çekirdeğini çok sevdiklerinden bu meyvede her yıl fazla miktarda zarar yaparlar. Limon sıçanlarının kemirme oranı; ağaç sayılarına göre % 3'e , bir ağaçtaki dal sayısına göre ortalama % 26'ya kadar yükselebilir. Ağaçlarda bulunan ve çeşitli nedenlerle yere düşen ve yataklarda depo edilen meyvelerde Temmuzdan Ocak ayına kadar devam eden zararın % 15-20 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Erken yetişmesi nedeniyle önce zarara uğrayan meyve nardır. Meyveleri yemeleri yanında, yediklerinin en az 10 katını da insanların yararlanamayacağı hale getirerek ve birçok ağaç dalını kurutarak ekonomik yönden büyük kayıplara yol açarlar. Bu zararlı bilhassa narenciye ve nar yetiştirilen yörelerde görülür. Ege Bölgesindeki yayılışı İzmir, Aydın. Muğla, Akdeniz Bölgesinde ise Adana, Antalya, Antakya, İçel il ve ilçelerini kapsar.

Kültürel Önlemler

En önemli predatörleri : Kedi, köpek, tilki, gelincik, şahin, baykuş ve yılanlar bilhassa karayılan (Coluber jugularis )'dir. Yaşama alanlarındaki geçit ve delikler harçlı cam ve kömür tozuyla kapatılmalıdır. Bahçe içinde veya çevresinde barınmalarına elverişli olan böğürtlen, kargı kamışı v.s. bitkiler ve çöplükler temizlenmelidir. Ağaçlardaki yazlık yuvalar bozulmalıdır. Bahçelerde yere düşüp zarara uğramış meyveler zararlılar tarafından tamamen yenmeden toplanmamalıdır. Kapanlar; limon sıçanlarına ait işlek deliklerin ağzına, daimi yollarının üzerine, besin kaynaklarının çevresine ve pisliklerin yoğun olduğu noktalara, önce içine besin maddesi konularak kurulmadan yerleştirilir. Zararlılar kapanlara yaklaşırlar ve bir süre inceledikten sonra beslenmeğe başlarlar. Bundan sonra yerleri değiştirilmeden kapanlar kurulur. Kapanlar; limon sıçanı faaliyetinin yoğun olduğu yerlerde dar alan içerisinde çok sayıda kullanıldığı takdirde iyi sonuç verir.

Kimyasal Mücadele

Zehirli yemler, 15 x 20 x 25 cm. boyutunda ve karşılıklı en küçük yüzlerinin alt kenarından 2 cm. yükseklikten itibaren 7 cm. çapında çapraz olarak birer delik bulunan üstten kapaklı yemleme kutuları içinde verilmelidir. Limon sıçanlarının kimyasal mücadelesinde çinko fostur ve anticoagulant etkili rodentisitlerle hazırlanan zehirli yemler kullanılır. a) Çinko fosfür için; Zehir maddesi: 7 kg. çinko fostur Yem maddesi : 100 kg. buğday (Temizlenmiş) İlave maddeler: 2.5 1. sıvı yağ 2.5 l su (Buğdayı nemlendirmek için) Çinko fosfürlü buğday uygulamasında; zararlıların buğdaya alışmalarını sağlamak için bir ön yemleme yapmak gereklidir. Ön yemleme süresi genellikle 4 gündür. Buğdayın daha önce yenilmesi halinde süre kısaltılabilir. Ön yemleme esnasında her beslenme noktasına konulacak buğday miktarı 10 gr.dan fazla olmamalıdır. Buğdayın azlığı limon sıçanının bu yeme karşı isteklerini artırır. Ön yemleme uygulaması ile aynı zamanda beslenme noktalarının kesin olarak saptanması, dolayısıyla zehirli yemin kısa sürede ve daha çok miktarda yenilmesi sağlanmış olur. b) Anticoagulant rodentisitler piyasada hazır yem halinde satılmaktadır. Zehirli yemlerin besin maddelerine karışma tehlikesi olan durumlarda veya nemli yerlerde zehirli yemin küflenmesine engel olmak için % 60 - 100 oranında eritilmiş parafin, bir kap içinde ince olarak yayılmış zehirli yem üzerine dökülür ve sertleştikten sonra sabun kalıbı şeklinde kesilir. Anticoagulant rodentisitler zararlıyı tedrici ölüme götürdüğü için etkisini 5-6 gün sonra göstermeye başlar. c) Meyve zamanı iki parçaya ayrılmış narenciye meyvelerini kesik yüzlerine an-ticocgulant rodentisillerden biri veya çinko fostur ince bir tabaka halinde sürülür. Bu ilaçlı meyveler limon sıçanları görüldüğü yerlerde kullanılır. Bu ilaçlamalarda dikkat edilecek hususlar: Çinko fosfürlü, Anticoagulanth ve meyveye sürülerek hazırlanan yemler mutlaka yemleme kutuları içinde verilmelidir. Karanlık ve gizli yerlerden hoşlanan limon sıçanları özel yemleme kutuları içinde daha rahat ve daha fazla beslenirler. Ayrıca yem kaybı önlendiği gibi . kedi, köpek, kus, tavuk ve diğer hayvanların bunları yiyerek ölmesi engellenmiş olur. Her yemleme kutusuna konulacak zehirli yem miktarı 100 gr.'dan fazla olmamalıdır. İçindeki zehirli yem eksildikçe ilave edilmeli ve kirlenenler değiştirilmelidir. İlaçlamaya zehirli yemin sıçanlar tarafından yenilmediği ana kadar devam edilmelidir.

İlaçlama Zamanı

Kimyasal mücadele zararın görüldüğü her zaman yapılabilirse de hayvanların beslenme yönünden en zayıf bulundukları Mayıs - Eylül aylan arasındaki dönem en uygun mücadele zamanıdır. Meyvede meydana gelecek zararın önüne geçilmesi için Temmuz - Ocak aylarında mücadele yapılmalıdır.