Latincesi

Hastalık Tanımı

Çökerten hastalığına toprak kaynaklı birden fazla etmen neden olmaktadır. Rhizoctonia solanı' nin miselleri dik açı oluşturacak şekilde yan dallar meydana getirir. Yan dallar üzerinde boğumun hemen yanında bir bölme bulunur. Miseller seyrek bölmeli, gençken renksiz, vakuollü ve sonradan sarımtırak, yaşlandıkça koyu kahverengine dönüşür. Fusarium spp.'nin miselleri bölmeli ve genellikle düzensiz dallanmıştır. Konidi taşıyıcıları üzerinde makro ve mikrokonidiler görülür. Makrokonidiler 3-5 bölmeli, orak şeklinde, mikrokonidiler tek hücreli, renksizdir. Pythium spp.'nin hifleri kuvvetli ve dallıdır. Genç hifler pamuk gibi beyaz, sonraları kirli beyazdır. Konidiler hiflerin üstünde veya ucunda oluşurlar. Alternaria spp.'nin en ayırıcı özelliği konidilerdir. Konidiler uzun koyu esmer renkli enine ve boyuna bölmelidir. Genellikle düzgün konidi zinciri oluştururlar. Sclerotinia sclerotiorum havai miselyuma sahiptir, değişik büyüklüklerde skle-rotlar oluşturur. Hastalık etmenleri toprakta ve topraktaki bitki artıklarında misel, konidi, sklerot, oospor veya klamidospor gibi değişik şekilde kışlarlar. Toprakta var olan bu fungus bireyleri ekolojik koşullar uygun olduğunda tütün fidelerini enfekte ederek hastalık belirtilerini oluştururlar.

Yaşayış

Fide yastıklarında hastalığın ilk belirtisi yeni çıkmış fidelerin sararmasıdır. Bu tür fidelerin kökleri iyi gelişemez. Renkleri normal fide gibi beyaz değildir. Sararmış fideler toprak yüzeyine devrilir. Devrilen fideler kurur. Fide yastıklarında yer yer boşalmış alanlar oluşur. Bu boşluklara ayna denir. Çökerten hastalığı için tipik belirtiler fideler biraz geliştikten sonra görülür. Fide saplarının toprak yüzüne yakın olan kısımları porsur ve incelir. Bu nedenle fide yatar. Bazen hastalık belirtileri yapraklarda da görülür. Yaprakların rengi koyulaşır. Uzun zaman suda bırakılmış gibi saydam bir hal alır ve solar. Daha ileri devrede fideler ya kurur veya nem fazla ise küf tabakasıyla örtülerek çürürler. Fidelerin bir kısmı ölümden kurtulabilirse de bunlar cılız kalır. Tütün fideliklerinde görülen bu hastalık hemen her yıl önemli zarara neden olur. Zararı önlemek için sık tohum ekilmekte veya daha geniş alanlarda fide yetiştirilmektedir. Bu ise üretimin ekonomik olmasını önlemektedir. Tütün çökerten hastalığını oluşturan etmenlerin birçoğu ülkemizin hemen her yöresinde yaygındır.

Kültürel Önlemler

Fidelik yeri, arazinin su tutmayan ve bol güneş alan bir yerinde kurulmalıdır. Kapalı yastıklar sık sık havalandırılmalıdır, Olanakların elverdiği ölçüde, fidelik yeri ve toprak her yıl değiştirilmelidir. Eğer toprak değiştirilmeyecek ise fidelik toprağının bir bölümü atılmalı ve yerine üzerinde bitki yetiştirilmemiş olan fundalık bölgelerden sağlanan temiz toprak konulmalıdır, Tohum ekim zamanı iyi ayarlanmalıdır. Her ekim bölgesinde tütün fidelerinin tarlaya dikildiği tarihten yaklaşık olarak 1-1,5 ay önce, fideliğe tohum ekilmelidir, Sık ekimden kaçınılmalıdır. Kapalı yastıklarda l girer, açık yastıklarda l ,5 g/ irr tohum atılmalıdır (Pratik olarak bir dikiş yüksüğü l g tohum almaktadır.), Gereksiz yere su vermekten sakınmalıdır. Özellikle hastalık belirtisi görüldüğünde sulama işi en aza indirilmelidir. Hatta böyle durumlarda fidelerin yapraklarında susuzluktan dolayı solmalar görülmedikçe sulama yapılmamalıdır, Fideliğe gereksiz yere ve tek taraflı olarak azotlu gübre vermekten sakınmalıdır. Mutlaka gübre vermek gerekiyorsa kompoze gübre yeğlenmelidir.

Kimyasal Mücadele

Tohumlar ekilip, kapak gübresiyle örtüldükten sonra Göztaşı ile yapılacak ilaçlamalarda m2'ye 2-5 litre ilaçlı sıvı verilir.

İlaçlama Zamanı

İlaçlama, kullanılacak ilaca bağlı olarak tohumlar ekilip kapak gübresiyle örtüldükten sonra veya fidelerin çıkışı tamamlandıktan sonra hastalık görüldüğünde yapılır.